PRONUNCIATION
REVIEW
You should be
familiar now with the difference between broad and slender sounds
in Irish, especially at the start of words. You must practice pronouncing
them when they are inside or at the end of words, too, if you are
to develop a proper "blas" (blahs), or accent.
Some English words
will illustrate this. The word "epic" has a slender "c",
while the word "epoch" has a broad "c". Note the
difference. Now try these Irish pairs:
meirg (MER-ig),
rust dearg (DYAR-ruhg), red
béic (bay*k),
scream blaosc (blay*sk), skull
léic (lay*k),
a failing leac (lak), flagstone
big (big), a form
of "beag" beag (byuhg), small
circe (KIR-ke),
of a hen Corcaigh (KOHR-kee), Cork
gairid (GAH-rid),
short carad (KAHR-uhd), of a friend
"Corcaigh"
tends toward (KOHR-kwee). You will hear the differences in sounds
clearly in the speech of cainteoirí dúchais (keyen-TYOHR-ee
DOOK*-ish), or native speakers of Irish.
GRAMMAR
"Déantar
anseo é" (DAY*N-tuhr un-SHUH ay*) means "It is made
here." This free form (called "saorbhriathar" (say*r-VREE-huhr)
or "free verb" in Irish) can be put into the negative and
question form, too, and into direct speech. In the negative:
Ní dhéantar
anseo é (nee YAY*N-tuhr un-SHUH ay*), It is not made here.
Ní osclaítear
an siopa roimh a deich a chlog (nee OH-sklee-tuhr un SHOHP-uh rev
uh de uh k*luhg), The store is not opened before ten o'clock.
In the negative,
"ní" aspirates the initial consonant if possible.
For the question:
An ndéantar
in Éirinn é? (un NAY*N-tuhr) in AY*R-in ay*), Is it
made in Ireland?
An óltar
mórán bainne i gCeanada? (un OHL-tuhr muh-RAW*N BAHN-ye
i GAN-uh-duh), Is much milk drunk in Canada?
"An"
eclipses the first consonant of the free form, if possible. "Nach"
and "go" also eclipse:
Nach ndéantar
sa Ghearmáin é (nahk* NAY*N-tuhr suh YAR-maw*-in ay*),
Isn't it made in Germany?
Sílim (SHEEL-im)
go ndéantar sa Ghearmáin é; I think that it is
made in Germany.
Is dócha
go ndeirtear in Éirinn é sin (is DOHK*-uh goh NER-tuhr
in AY*R-in ay* shin), It's probable that that is said in Ireland.
Dúirt Séamas
go bhfeictear go minic í (DOO-irt SHAY*-muhs goh VEK-tuhr goh
MIN-ik ee), James said that she is seen often.
VOCABULARY
Masculine
nouns
Meicsiceo (MEK-shi-koh),
Mexico; Sasana (SAH-suh-nuh), England; Béarla (BAY*R-luh),
English (language)
Feminine nouns
an Fhrainc (un
RANK), an Ghearmáin (un YAR-maw*-in), Germany; Ceanada (KAN-uh-duh),
Canada; an Spáinn (un SPAW*-in), Spain; an Iodáil (un
i-DAW*-il), Italy; Albain (AHL-uh-bin), Scotland; teanga (TANG-uh),
language; Fraincis, an Fhraincis (FRANK-ish, un RANK-ish), French
(language); Gearmáinis, an Ghearmáinis (GAR-maw*-nish,
un YAR-maw*-nish), German (language); Spáinnis, an Spáinnis
(SPAW*-nish), Spanish (language); Iodáilis, an Iodáilis
(i-DAW*-lish), Italian (language)
thar lear (huhr
lar), abroad
múinim,
ag múineadh (MOO-in-im, uh MOO-in-uh), teach, instruct
craolaim, ag craoladh
(KRAY*-lim, uh KRAY*-luh), broadcast
clóim,
ag cló (KLOH-im, uh KLOH), print
clónn sé
(klohn shay*), he prints
uaireanta (OO-i-ran-tuh),
sometimes, now and again
de ghnáth
(de GNAW*), generally
go hannamh (goh
HAHN-uhv), rarely
DRILL
(Cleachtadh (KLAK*-tuh))
Form questions
and answers according to this example: Cén teanga a labhraítear
i Siceágo? (kay*n TANG-uh uh LOU-ree-tuhr i shi-KAW*-goh),
what language is spoken in Chicago. Labhraítear Béarla
i Siceágo. An labhraítear an Spáinnis i Siceágo?
Ní labhraítear ann í (oun ee)
Work with these
groups:
Éire (AY*-re);
Gaeilge (GAY*-lig-e); an Iodáilis.
Meicsiceo; an
Spáinnis; an Ghearmáinis.
An Fhrainc; an
Fhraincis; Béarla.
An Ghearmáin;
an Ghearmáinis; an Iodáilis.
An Iodáil;
an Iodáilis; Gaeilge.
Ceanada; Béarla
agus an Fhraincis; an Ghearmáinis.
KEY: Cén
teanga a labhraítear in Éirinn? (in AY*R-in); labhraítear
Gaeilge in Éirinn; an labhraítear an Iodáilis
in Éirinn? ní labhraítear ann í.
Cén teanga
a labhraítear i Meicsiceo? labhraítear an Spáinnis
i Meicsiceo; an labhraítear an Ghearmáinis i Meicsiceo?;
ní labhraítear ann í.
Cén teanga
a labhraítear sa Fhrainc? (suh RANK); labhraítear an
Fhraincis sa Fhrainc; an labhraítear Béarla sa Fhrainc?;
ní labhraítear ann í.
Cén teanga
a labhraítear sa Ghearmáin? (suh YAR-maw*-in); labhraítear
an Ghearmáinis sa Ghearmáin; an labhraítear an
Iodáilis sa Ghearmáin?; ní labhraítear
ann í.
Cén teanga
a labhraítear i gCeanada? (i GAN-uh-duh); labhraítear
Béarla agus an Fhraincis i gCeanada; an labhraítear
an Ghearmáinis i gCeanada? ní labhraítear ann
í.
Combine the words "múin", "craol", and
"clóigh" ("clóitear" is the free
form) with the languages in the Vocabulary and with "uaireanta",
"de ghnáth", and "go hannamh" to form sentences
containing the free form. For example: Craoltar an Ghearmáinis
uaireanta in Albain (KRAY*L-tuhr un YAR-maw*-nish OO-i-ran-tuh in
AHL-uh-bin), German is broadcast sometimes in Scotland.
<<back
to top of page>>
(c) 1997 The
Irish People. May be reprinted with credit.